Sendikalardan sermaye şirketlerine, derneklerden siyasi partilere ve site yönetimlerine kadar tüzel kişilik barındıran tüm yapılarda iradenin tecelli ettiği nihai merci genel kuruldur. Bu kurullarda alınan kararların kanuna, tüzüğe veya ana sözleşmeye aykırı olması halinde, karara karşı itiraz ve iptal davası açma hakkı vardır. Ancak bu hak sınırsız değildir; hak düşürücü sürelere tabidir.
 |
| Genel kurul iptal davalarında hak düşürücü süreler ve yetkili mahkemeler. |
Burada en kritik ayrım kararın sakatlık derecesidir: İptal edilebilir nitelikteki genel kurul kararları yasal sürelere tabi iken, kurucu unsurları eksik olan yok hükmündeki veya mutlak butlanla malul kararların geçersizliğinin ileri sürülmesi için herhangi bir süre sınırı bulunmamaktadır. Bu durum 6098 sayılı Borçlar Kanunu m.27 ve TTK m.447'de düzenlenmiştir.
1. Şirketlerde Genel Kurul Kararının İptali Davası ve Süresi
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca kararların kanuna, esas sözleşmeye ve dürüstlük kuralına (MK m.2) aykırı olması halinde iptali mümkündür.
- Dava Açma Süresi: Karar tarihinden itibaren 3 aydır (TTK m.445). Hak düşürücüdür, hakim resen dikkate alır.
- Görevli Mahkeme: Şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi.
- Kritik Detay: Davayı TTK m.446'da sayılanlar açabilir. Olumsuz oy verip muhalefetini tutanağa geçirten pay sahipleri ve şahsi sorumluluğu doğacaksa YK üyeleri münferiden dava açabilir.
2. Apartman ve Site Yönetimi Kararlarına İtiraz Süresi (KMK)
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.33'e tabidir.
- Toplantıya katılıp aykırı oy kullananlar: Karar tarihinden itibaren 1 ay
- Toplantıya katılmayanlar: Öğrenmeden itibaren 1 ay ve her halükarda karar tarihinden itibaren 6 ay
- Görevli Mahkeme: Taşınmazın bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesi
3. Dernek ve Spor Kulübü Genel Kurul İptal Davası
TMK m.83 ve 7405 sayılı Kanun kapsamında korunur.
- Toplantıda hazır bulunup muhalif kalanlar: Karar tarihinden itibaren 1 ay
- Toplantıda hazır bulunmayanlar: Öğrenmeden itibaren 1 ay ve her halükarda 3 ay
- Görevli Mahkeme: Dernek merkezinin bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesi
4. Sendika Genel Kurul İptali ve Seçimlere İtiraz Usulü
6356 sayılı Kanun'a tabidir. İkili denetim vardır.
- Seçim Sonuçlarına İtiraz: İlandan itibaren 2 gün içinde Seçim Kurulu Hâkimine. Hâkim 3 günde kesin karar verir.
- Seçim Dışı Kararlar (Tüzük/Mali): Karar tarihinden itibaren 1 ay içinde İş Mahkemesi'nde.
5. Siyasi Parti Kongre İptali ve Kurultay Kararlarına İtiraz
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na tabidir.
- Kongre Seçimlerinin İptali: Tutanağın düzenlenmesinden itibaren 2 gün içinde Seçim Kurulu Başkanına. Hakim 3 günde kesin karar verir.
- Seçim Dışı Kararlar: Anayasa Mahkemesi veya Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.
6. Hukuki Süreler ve Mahkeme Yetkileri Karşılaştırma Matrisi
| Kurumsal Yapı | İptal / İtiraz Konusu | Hak Düşürücü Süre | Görevli Yargı Mercii |
|---|---|---|---|
| Sermaye Şirketi (A.Ş./Ltd.) | Tüm Genel Kurul Kararları | 3 Ay | Asliye Ticaret Mahkemesi |
| Kat Malikleri Kurulu (KMK) | Apartman / Site Kararları | 1 Ay / Azami 6 Ay | Sulh Hukuk Mahkemesi |
| Dernek & Spor Kulübü | Genel Kurul Kararları | 1 Ay / Azami 3 Ay | Sulh Hukuk Mahkemesi |
| Sendika & Konfederasyon | Organ Seçimleri | 2 Gün | İlçe Seçim Kurulu Hâkimi |
| Sendika & Konfederasyon | Seçim Dışı Kararlar | 1 Ay | İş Mahkemesi |
| Siyasi Parti | Teşkilat / Büyük Kongre Seçimi | 2 Gün | Seçim Kurulu Başkanı |
Sonuç: Genel kurul kararlarının iptalinde süreler hak düşürücüdür. Süre geçtikten sonra açılan davalar usulden reddedilir. Hak düşürücü süre dolmadan yetkili mahkemeye başvurulması hayati önem taşır.
Yasal Mevzuat Kaynakları
- Genel Butlan İçin: 6098 sayılı TBK m.27
- Sermaye Şirketleri: 6102 sayılı TTK m.445, 446, 447
- Kat Mülkiyeti: 634 sayılı KMK m.33
- Dernekler: 4721 sayılı TMK m.83
- Spor Kulüpleri: 7405 sayılı Kanun
- Sendikalar: 6356 sayılı Kanun m.15
- Siyasi Partiler: 2820 sayılı Kanun m.21